Zeytin ağacı

19188879

Zeytin insanlık tarihinin kutsal ağaçlarından birisidir. Antik yunan alfabesinin dördüncü harfi ‘zeta’nın esin kaynağı da olan bu meyve aslında Türkçede ‘delice’ denilen daha dikenli ve daha az yapraklı bir vahşi türden yüzyıllar süren bir bakım, budama ve aşılama sonucu devşirilmiş bir ağaçtır. Zeytin ağacı, bir yıl bol ürün verirken, arkasından gelen yılda adeta dinlenir ve verimi azalır. Sonuçta, bir yıl çok, bir yıl az ürün verir. Buna Periyodisite denir. Bu durum, halk arasında var yılı ve yok yılı olarak adlandırılır. Zeytin, uygun koşullarda yetiştirilirse, ekimini izleyen 5-6 yıl içinde, meyve verecek duruma gelir. Ağacın verimli hale gelmesi, 20 yılı bulur ve giderek de verimi artar. 35-150 yıl arası, ağacın olgunluk ve tam verim dönemidir. Sonra, daha yüzlerce yıl yaşar. Oldukça uzun bir yaşamı vardır. Yaşlanınca da verimi azalır. Zeytinin kökeni konusunda net bir bilgi olmasa da tahmini 4000 yıl önce Anadolu, Suriye ve Filistin civarında yaşadığına dair bilgiler mevcut. Zeytin o kadar yüce bir ağaç ki, her dönem ticari, besinsel, dini ve estetik önemi olmuştur. Hakkında yüzlerce hikaye, mit ve efsaneler mevcuttur.

tuncel-kurtiz

Kısa bir süre önce kaybettiğimiz büyük oyuncu Tuncay Kurtiz, bakın zeytin ağacı hakkında neler demiş;

Ben ağaçlardan hepsini severim ama zeytin ağacı bir başka. Her şeyden önce simgeledikleriyle. Yapraklarıyla barış, altını sarısı yağıyla mutluluktur. Zeytin, insanoğlunun hayatında çok önemli bir yer tutar. Bir efsane ağaçtır zeytin. Nuh Tufanı’nda ağzında zeytin ağacıyla gelen güvercin, tufanının bittiğini müjdelerken, umut ve barışın simgesi olmuştur. Bu ağaç ne batılı, ne de doğuludur, cihanşumüldür. ’Onun yağı, bütün dünyayı ilelebet aydınlatır’ diye yazar Burhan Oğuz. Peki kutsal zeytin ağacının meyvesi zeytin, hangi çabalarla hasat edilir. Hangi acılarla, ayazda, yağmurda, hastalıklarla traktör sırtlarında sakatlık ve ölümlerle sonuçlanan kazalar sonrasında toplanır zeytin. O altın renkli kutsal su, kimlerin güçleriyle üretilir ve verilen onca emeğin karşılığı nedir? Yoksulluk mu, hastalık mı, ölüm mü? Bu mu zeytin emekçisinin kaderi? Ne diyor Cemal Süreya, ‘Şelaleye düşmüştür zeytinin dalı. Celaliyim, celalisin, celali…’

 Olive_Tree

Zeytin ağacı uzun ömürleri sayesinde bir anlamda ölümsüzlüğün simgesi olmuşlardır. Girit’te 2000 küsur yaşında bir zeytin ağacı tespit edilmiştir. Yine Hırvatistan’da 1600 yıllık bir zeytin ağacı vardır ve hala ürün vermektedir. Ne tuhaftır ülkemiz dünyadaki önemli zeytinyağı üreticilerinden biri olmasına karşın, Türkiye’de kişi başına zeytinyağı tüketimi yılda sadece 1 litre civarında. Bu tüketimin dünya genelindeki ortalaması ise yaklaşık 12 litre. Ayrıca çağımızın en büyük vebalarından biri olan kanser vakalarının en az görüldüğü ülkelerden biri İtalya. Elbette bunun en büyük sebebi İtalya’nın tam bir zeytin üretim ve tüketim cenneti olması olsa gerek. Ülkemizde yıllarca ‘annenizin margarini’ diyerek sağlıksız yağları insanlara zorla yedirdiler. Bu beslenme politikasının sonucu ortada. Hızla obez olma yolunda ilerleyen bir nesil ve devlet eliyle başlatılan obeziteye hayır çalışmaları.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>