Yandex Google’a karşı !

Son zamanlarda ekranlarda sıkça reklamı dönüyor Yandex’in; sloganı da “Sen de Yandex’le”. Peki nedir bu Yandex ?

Reklamlarından da anlaşılacağı üzere Yandex bir internet arama motoru. Eskiden WebCrawler, Altavista, Lycos, Northern Light, günümüzde ise ağırlıklı olarak Google’ın yapmış olduğu işi yapıyor temelde. Çoğu kişi yeni zannediyor ancak Yandex’in temelleri Google’dan bile önceye dayanıyor. 1993 yılında iki okul arkadaşı olan Arkady Volozh ve Ilya Segalovich tarafından kurulan bir Rus şirketi olan Yandex, 4 yıl kadar süren geliştirme çalışmaları sonucunda 1997 yılında Yandex.ru adresi ile hizmete giriyor. İsim olarak index’ten türetilen Yandex’in açılımı ise “Yet Another Indexer” (Bir Dizin Oluşturucu Daha).

Rusya’da pazar payı % 60 ile Google’ın önünde olan Yandex’in eski Rus cumhuriyetleri dışında ofis açtığı ilk ülke ise Türkiye. Diğer ofisleri ise Ukrayna, Kazakistan ve Beyaz Rusya’da açılmıştı. Türkiye’ye ayrı bir önem veriyor ve tüm dünyaya açılmadan önce bir çok yenilik ve uygulamayı Türkiye’de deniyorlar. Zaten ülkemize verdikleri önem Türkiye’nin medya alanında en başarılı yöneticilerinden, Miliyet ve Doğan Yayın Holding gibi şirketlerde üst düzey yöneticilik yapmış Mehmet Ali Yalçındağ’ı ülke CEO’su olarak atamalarından da anlaşılıyor.

Yandex arama motoru kendi buluşları olan Matrixnet isimli bir teknoloji kullanıyor. Bu teknoloji öğrenen bir sistem, kullanıcı davranışlarına bakıp aramaları analiz ederek bir sonraki aramada daha gelişmiş sonuçlar verebiliyor. Bir örnek vermek gerekirse: arama kutusuna “Yüzüklerin Efendisi” yazdığınızda en üst sıralarda Yüzüklerin Efendisi filmiyle ilgili mi, yoksa, kitap veya oyunla ilgili arama mı yapıldığına, kullanıcıların en çok baktıklarını analiz ederek karar veriyor. Eğer genellikle filmle ilgili bilgi aranıyorsa ilk sıralarda o çıkıyor. En basit tanımı bu şekilde, tabii ki algoritma aslında çok daha karışık. (Ayrıntılı bilgi için  linke tıklayın. http://company.yandex.com.tr/technologies/matrixnet.xml )

Google’ın basit ve sade sayfa tasarımına alışık olan kullanıcılar ilk anda Yandex’ten hoşlanmayabilirler; Yandex biraz daha kalabalık görünüyor. Yandex’te arama yapıldığında çıkan sonuçların başında sitenin logosunun görünmesi de hoş bir özellik, daha ayırt edici olabiliyor. Aramalarda da daha alakalı sonuçlar veriyor ve mükerrer siteleri de ayıklayabiliyor. Web araması dışında görsel arama fonksiyonu da başarılı. Ayrıca Google’ın web analiz aracı olan “Google Analytics”‘e alternatif olarak Yandex Metrica adında bir uygulamaları da var. Tabii Google Chrome web tarayıcısına alternatif olarak da Yandex Browser yakın zamanda piyasaya sürüldü. Henüz Appstore versiyonu yok. Yandex Windows Mobile yüklü telefonlarda varsayılan arama motoru olarak geliyor ki bu da önemli bir başarı.

Yandex’in arama motoru dışında başka bir çok hizmeti daha var. Özellikle Harita uygulaması çok başarılı. Harita üzerinde trafik bilgisini de veren Yandex bunu kullanıcıların hız ortalamasına bakarak sağlıyor. Sistem İBB’nin yaptığı gibi belli noktalara hız sensörü koyarak değil, uygulamayı kullanan kullanıcıların ortalama hızlarını ölçerek trafik yoğunluğunu tespit ediyor. Hatta o derece ilerletmişler ki ara sokaklarda bile trafik yoğunluk bilgisi veriliyor. Ayrıca kırmızı ışık gibi belli durulan noktalar sisteme tanımlanarak ortalama hızdaki sapmaları da engelleyebiliyorlarmış. Tabii benim gördüğüm henüz yüzde yüz doğrulukta çalışmıyor ama yine de başarılı ve gelişmeye çok açık. Ayrıca Rusya’da başarı ile çalışan taksi ve yakınlardaki POI’ler (Restoran, hastane, tesis vb. gibi noktalar) hakkında bilgi alma ve rezervasyon yaptırma gibi hizmetler için de çeşitli anlaşmalar yapmak üzere oldukları da dedikodular arasında. Bunlar dışında Müzik servisini de Türkiye’de hayata geçiren Yandex’in çeviri, video ve ücretsiz mail uygulamaları da bulunuyor.

Ülkemizde hızla kullanım oranı artan Yandex, kulüplerle de anlaşmalar yaparak katma değerli hizmetlerini de arttırmaya devam ediyor. Şimdiye kadar GalataSaray ve FenerBahçe ile anlaşma yaparak www.gsyandex.com.tr ve www.fbyandex.com.tr sitelerini hizmete sokan Yandex, taraftarlara özel browserlarla kulüp hakkında haberler, fikstür, puan durumu vb. gibi bir çok bilgiyi de sunuyor.

Sonuç olarak çoğu kez Türkiye’den gelen taleplere kayıtsız kalan, açık ara pazar lideri olmanın verdiği şımarıklığa sahip Google’a iyi bir rakip olacak Yandex. Rekabet her zaman kaliteyi attırır. Bence Yandex’i mutlaka denemelisiniz.