Oyun oynamaya vakti olmaması gerekenlerin oyunu!

sinif-mucadelesi-kutu-8748-BA4E-7139

Bugünkü yazımda sizlere oldukça ilginç bir masa oyununu tanıtacağım. “Monopoly tarzı bir oyun olsa, arkadaşlarla toplanıp keyifle oynasak, ama onun gibi tek amacı daha çok, en çok para kazanmak olmasa, eğlendirirken düşünmeye de sevketse” diye düşünenler için mükemmel bir oyun: Sınıf Mücadelesi.

“Milyoner” ve “Monopoly” gibi, çocuklara yalnızca zengin olma hayalleri kurduran, tek amacı daha çok para kazanarak rakiplerini alt etmek olan oyunlara alternatif olarak hazırlanmış ve bunu yaparken içinde yaşadığımız toplumun gerçeklerini de yansıtan, eğitici ama bir o kadar da eğlenceli bir oyun Sınıf Mücadelesi.

Oyunun kendisi kadar, varoluş hikayesi de ilginç. Ödüllü bir siyaset bilimci, Markist felsefeci ve New York Üniversitesi öğretim üyesi olan Prof. Bertell Ollman tarafından “Class Struggle” adıyla 1978 yılında geliştirilmiş. Yazar bir arkadaşıyla masa oyunları ve çocukların ve gençliğin dünyayı bu oyunlarla anlamaya çalıştığı üzerine konuşurken ortaya çıkmış bu fikir. Çoğu zengin olmak, aldatmak ve çalmak üzerine kurulu olan bu oyunlara bir alternatif nasıl geliştirilebilir diye düşünmeye başladıklarında, kendilerini önceden tahmin bile edemeyecekleri bir süreçte buluvermişler.

Marksist anlayışla geliştirilmiş ilk masa oyunu olma özelliği taşıyan“Sınıf Mücadelesi”nin hikayesinin daha da ilginç kısmı ise; Ollman’ın doktora yapana kadar sıkı bir anti-Marksist olması! Tezini Marksizm karşıtlığı üzerine inşa eden Ollman, “Marks’ın karşısındaki her şeyi biliyorsun, ama kendisini okumamışsın” şeklindeki eleştirilere hak vererek iki yılını sadece Marks okuyarak geçirir ve her şey tersine dönmeye başlar. “Garipti, çünkü Kapital’in ne diyeceğini ve niye yanlış olacağını okumadan biliyordum, ama sayfayı her çevirişimde aslında eleştirilenden başka bir şey söylendiğini gördüm. Keşfettiğim Marks’a hayranlık duymaya başladım. Böylece yavaş yavaş Marksist oldum.” diyor Ollman.

aaa

 

aa

Hazırladığı oyunu büyük oyun şirketlerine yolladığında ise tahmin edilebileceği gibi tüm kapılar yüzüne kapanmış. Sonunda 12 profesör arkadaşıyla birlikte oyunu kendi imkanlarıyla piyasaya sürmeye karar vermişler ve başarmışlar da. Oyun dünya çapında büyük ilgi görmüş ve İngilizce’nin yanı sıra Fransızca, Almanca, İtalyanca ve İspanyolca’ya da çevrilerek tüm dünyada 500 bin adet satmış. Ülkemizde de yakın zamanda Yordam Kitap tarafından Türkçeleştirilerek satışa sunulmuş.

Ollman yaşadığı bu macerayı True Confessions of a Marxist Businessman (Marksist Bir İşadamının Gerçek İtirafları) adıyla kitaplaştırmış. Warner Bros. şirketi, Ollman’ın hayatını filme çekmek için anlaşma da yapınca herkes milyon dolar aldığını, zengin olduğunu zannetmiş. Haliyle de birden karşı tarafa(sermaye tarafına) geçmiş olduğu için ona Milyoner Marksist adını takmışlar. Her sene 10-20 dolar bağış isteyen dergiler, artık 20 bin dolar istemeye başlamış. Halbuki “batıyoruz” diye oldukça strese girmiş Ollman. Oyunu herkes, özellikle de işçiler ve öğrenciler alabilsin diye de ucuza satmışlar. Küçük kitapçılar da para yerine “Siz bizi anlarsınız, pek paramız yok” demeye başlamışlar. Sonunda da 12 bin dolar kaybetmiş ve işi 3-4 sene yürüttükten sonra başka bir şirkete devretmişler. 94’ten sonra da oyunun üretimi durmuş.

84C_oyun

Gelelim oyunun nasıl oynandığına… İki, dört veya altı oyuncu tarafından, turnuvalarda ise daha fazla sayıda insan tarafından oynanabilen bu oyunda; oyuncu sayısı ne kadar fazlaysa alınan keyif de o kadar artıyor. Oyun, her yaş ve düzeyde meraklılar tarafından oynanabilecek şekilde düzenlenmiş. Yeni başlayanlar ve çocuklar için yalın kuralların geçerli olduğu “Başlangıç” düzeyi, daha karmaşık stratejileri uygulamak isteyenler için “Tüm Kurallar” ve oyunun topluca oynandığı durumlarda ise “Turnuva Kuralları” mevcut.

İçinde yaşadığımız toplumun gerçeklerine uygun olarak, sınıflar arasındaki mücadeleyi esas alan oyunda, her oyuncu bir sınıfı temsil ediyor. İki temel sınıf var: İşçiler ve Kapitalistler. Oyunu sadece bu iki sınıftan biri kazanabiliyor. Köylüler, Küçük Esnaf, Beyaz Yakalılar ve Öğrenciler ise temel sınıflardan biriyle ittifak yaparak zafere ortak olabiliyorlar.

Oyun, günümüz dünyasının gerçeklerine oldukça uyumlu hazırlanmış. Seçilemeyen ve değiştirilemeyen bazı özelliklerin, genetik faktörlerin haksız avantaj sağladığı günümüz dünyasına ithafen; bazı öncelik sıralamaları yapılmış. Oyuna kapitalist sınıf başlıyor elbette. Gerçek yaşamda bireyin sınıfını içine doğduğu aile ya da başka bir deyişle “şans” belirlediği için, kimin hangi sınıfı temsil edeceğini de zar atarak belirliyorsunuz. Haklı göstermek için değil, tersine haksızlığı vurgulamak için, kadınsanız ya da azınlıksanız, genetik zarı atma önceliği oyunculardan erkek ve baskın milliyete mensup olan oyuncuya ait oluyor. Örneğin zenciyseniz ve oyunda beyazlar varsa ilk zarı asla siz atamıyorsunuz, çünkü günlük yaşamda pek çok konuda da bu maalesef böyle. Hayata dezavantajlı başlayanların oyuna da dezavantajlı başlaması, oyunu daha gerçekçi kılıyor.

d030100

Oyunda çekilen kartlar da düşünmeye sevkeden ve bazen de gülümseten cinsten. Bir kaç örnek verelim:

“Patronun öldü, ama yeni patron da aynı şeyleri yapıyor. Sorunların ahlaksız bir patrondan değil, patronlar sınıfından kaynaklandığını anlamaya başladın. 2 varlık”

“Geçen hafta bulaşık yıkamadıysan veya akşam yemeği hazırlamadıysan 2 kare geri git (Kadın-erkek ayrımı kapitalist sınıfa hizmet eder)”

“Bir sosyalist öğretmen, sınıfında öğrencileriyle Sınıf Mücadelesi oynadığı için işten atıldı. Öğretmenin işe geri alınması için velilerin örgütlenmesine yardımcı oldun. 2 varlık”

“Pahalı bulduğun için güvenlik önlemi almadığın kömür madeninde büyük bir kaza oldu. Cenaze törenine çelenk gönder ve olay unutulana ve halk tepkisi dinene dek 3 kare geri git”

“Şansa bu kadar sık başvurmak hiç de akıllıca değil. Bir sonraki zar atma sıranı pas geç.”

 “Eğlendirirken düşündürmek” klişesinin altını hakkını vererek dolduran bir oyun Sınıf mücadelesi. Bir profesörün sıfatlarının önüne hiç akılda yokken “oyun yaratıcısı”nı da eklemesine neden olan bu oyun, farklı bir masa oyunu deneyimi yaşamak isteyenler için birebir.

 Kitap_2535798