James Joyce’u nasıl bilirdiniz?

Valla ben epey ciddi bilirdim. “Dublinliler” ve -Türkçeye çevrilemez- denen “Ulysses” ve “Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi” gibi dünya edebiyatına mal olmuş eserlerin sahibi İrlandalı yazarı…

Aslında epey de eğlenceli bir adammış kendisi. 4 yaşındaki torunu Stevie için yazdığı bir resimli masal kitabı İletişim Yayınları’ndan çıkınca öğrendik bu bilinmeyen özelliğini. Masalın adı “Kedi ile Şeytan”… Tam da kitabın çevirmenin torunuyla aynı yaştaki kızım Lara Nur’a annesiyle beraber yeni bir kitap ararken rastlayıp aldığımız bir kitap bu. 36 sayfalık renkli resimlerle süslenmiş bir çırpıda okunacak bir masal kitabı Kedi ile Şeytan. “Eee kardeşim çocuk masal kitabından bize ne niye yazdın ki şimdi bunu bize” demeyin. James Joyce deyince şöyle bir durup düşünmek her zaman gerekir. Ve böyle çocuksu bir metinde bile zat-ı muhterem numarasını çekiyor.

1781 KEDIILESEYTAN2.indd

Bir mektupla yollamış masalı, torununa Joyce… Yazarken de epey eğlendiğini metinde hissediyoruz. Masalı resimleyen Gerald Rose  Şeytanı James Joyce gibi çizmiş. Aslında Joyce da masalın sonundaki notta kendini Şeytan’a benzettiğinden bahsediyor. Bu noktada kitabın başında yer alan “Çevirenin Notu” ndan bir bölüme yer vermek lazım burada. Çünkü mevzu hakkında epey bir şey öğreniyoruz.

“…Joyce Fransız folklorundan gelen bu masala İrlandalılığından gelen nüktedanlığını da katmadan edememiş. Masalı ilk başlarda, olanca yalınlığıyla anlatmasına karşın, sonlara doğru o kendine özgü sözcük oyunlarının önüne geçememiş. Dahası, dolaylı olarak kendine de alaycı göndermelerde bulunmaktan kaçınmamış.

Masalın çevirmeni Celâl Üster,  kitabı 6 yaşındaki kızı Defne için çevirdiğini söylüyor ve daha önce verdiği bir röportajda masal için şöyle devam ediyor:

“…Diyeceğim, Joyce’un, içinden gelerek torununa yazdığı bir masal, yıllar sonra dünya çocuklarına bir armağan olmuş. Kedi ile Şeytan, büyük olasılıkla, Joyce’u hiç tanımayan pek çok çocuk tarafından yalnızca hoş bir masal olarak okunuyordur. Ama romanlarındaki deneysel dil kullanımı ve yeni anlatım teknikleriyle dünya edebiyatının akışını değiştirmiş bir yazarın kaleme aldığı bir çocuk masalı olarak belgesel bir değer de taşıyor Kedi ile Şeytan. Öte yandan, Joyce’un yetişkin tutkunlarının bu kitabı merakla okumak isteyeceklerini sanıyorum.”

kediileseytan-insanlikopru

Bu enteresan masal şöyle başlıyor:

“Sevgili Stevie,

Birkaç gün önce sana içi şeker dolu küçük bir kedi göndermiştim, ama belki de Beaugency kedisinin öyküsünü bilmiyorsundur.”

Ardından anlatmaya başlıyor James, bu ilginç masalı: “Beaugency, Fransa’nın en uzun nehri Loire’ın kıyısında, küçücük eski bir kasabadır”. Nehrin çok geniş olduğunu, kasabalıların iki yaka arasında sandalla gidip geldiğini, bir tek köprünün bile olmadığını söylüyor. Neyse ki Şeytan her gün gazete okuyor. Gazeteden durumu öğrenip Belediye Başkanına gidiyor. Köprüyü yapabileceğini söylüyor, hem de bir gecede! Karşılığında ne istiyor? Hayır, para değil.

Cat and Devil (Rose) - 005

Sonrasını merak edenler ya torunuma/kızıma/oğluma/yeğenime alıyorum kisvesi altında yakınlarındaki kitapçıya ya da kasmadan webden satış yapan sitelerden birine başvurup Joyce’un eğlenceli yüzüyle tanışabilirler.

SON SÖZ: Masal, “Şeytan” ve “Ruhunu Şeytan’a satmak” gibi iki soyut kavramdan bahsediyor. Çocuğunuzun, torununuzun bunları ne kadar anlayacağını en iyi siz bilirsiniz. O yüzden bu kitabı alırsanız önce siz bir okuyup sindirin sonra okuyacağınız afacana okuyun ki gelebilecek bomba sorulara hazırlıklı olun!