Geçen Cumartesi sanat tarihçisi ve arkeolog damarım tuttu gene ve uçarak soluğu “Hazine Avcıları” (Monuments Men) filminde aldım. Çeviri banal ve tamamen filmi satmaya yönelik ama olan biten bu gerçekten… Herkesin yerini bildiği dünya sanat tarihinin hazineleri birden bire ortadan kaybolursa onları yeniden bulmaya pekala “hazine avı” denilebilir. “Gerçek bir hikayeden” uyarlanması ise ayrı bir merak konusu filmin… Şimdi nedir mevzu onu bir görelim:

monument poster

Genelde aktör yönüyle tanıdığınız George Clooney’nin yönetmenliğini üstlendiği Hazine Avcıları, İkinci Dünya Savaşı döneminde geçiyor. Gerçek bir hikâyeden beyazperdeye uyarlanan filmde, bir grup tarihçi ve sanat uzmanın bir araya gelmesiyle oluşan ekip, Naziler tarafından ele geçirilen ve heran yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan önemli sanat eserlerini kurtarmaya çalışıyor. Filmin başrollerini ise George Clooney, Matt Damon, Bill Murray, John Goodman, Jean Dujardin, Bob Balaban, Hugh Bonneville ve Cate Blanchett paylaşıyor.

Tarihteki en muhteşem hazine avı hikâyelerinden birine dayanan Hazine Avcıları/Monuments Men dramatik öğeler de barındıran aksiyon dozu yüksek bir film. Müze yöneticileri, mimarlar ve sanat tarihçileri gibi alanlardan gelmiş askerlikle hiç alakası olmayan yedi sanat aşığı insanın Nazi hırsızlardan dünyaya mal olmuş sanatsal başyapıtları kurtarma ve asıl sahiplerine iletme hikâyelerini anlatıyor. Bu eserler düşman hattının arkasında bir yerlerde saklanırken, bu insanlar amaçlarına ulaşabilecek mi? 1000 yıllık kültürel birikiminin yok edilmesini durdurabilmek için, Hazine Avcıları zamana karşı bir yarışın içinde olduklarını anlayınca, insanoğlunun ortak mirasını korumak için canlarını tehlikeye atmaktan çekinmeyeceklerdir.

monument3

“Hazine Avcılarının asıl hikâyesini günümüzde çok az insan biliyor,” diyor bu nefes kesici macera için tekrar yönetmen koltuğuna geçen George Clooney ve ekliyor “Sanatçılar, sanat tüccarları, mimarlar bu insanlar savaşa alınma ya da gönüllü olma gibi düşünceleri olmayan insanlardı. Bu maceraya atıldılar, çünkü kültürün yok edilebileceğini düşünüyorlardı. Eğer başarısız olurlarsa, bu 6 milyon sanat eserinin harap edileceği anlamına gelecekti. Bunun olmasına asla izin veremezlerdi ve hakikaten de izin vermediler.”

monument4

“Bu hikâye diğerlerinden çok farklı bir bakış açısıyla İkinci Dünya Savaşını sunuyor.” diyor paha biçilemeyen sayısız eserin kapalı tutulduğu yerin anahtarını taşıyan Claire Simone rolündeki Cate Blanchett. “Bu adamlar savaştan daha yüksek bir ülkünün tahrikine kapılmış durumda. Dünyanın ihtişamlı müzelerinde çalışan, işlerini hafife aldığımız insanlar böyle bir ekiple ve görevle karşımıza geliyor. Bu neredeyse imkânsız bir görev. Bir yandan da mantıksız: asker olmayan birkaç adam cephede en ön sıraya giderek bir camı, duvarı ya da heykeli kurtarmak için komutanlardan bir binayı bombalamayı durdurmalarını istiyorlar. Tarihi korumak için bu yaptıkları sıra dışı, özverili bir hareket.”

Hazine Avcıları birkaç hafta İngiltere’de, genel olarak Almanya’da çekildi. Hazine Avcıları çekimleri için 3 ana konum seçildi: Güney ve Güneydoğu Berlin şehri ve çevresi (100 yıllık Babelsberg Stüdyosu, Babelsberg civarı ve yakınlardaki Potsdam); ayrıca kuzey Almanya’nın en yüksek noktası olan Harz Dağları. Askeri birlikler, yüzyıllar boyunca muzaffer ordular, ele geçirdikleri sanat eserlerine savaş ganimetleri olarak baktılar. Fakat dünya, fethettiği yerlerdeki milyonlarca sanat eserlerini çalan Nazilerin bu denli yıkım getirmesine hazırlıksızdı.

monument1

Adolf Hitler bir sanat tutkunuydu. Viyana Sanat Okulu’na iki kere başvurmuş ve reddedilmişti. Aklında memleketi Avusturya’daki Linz kasabasını büyük bir şehre çevirebilmek vardı. Hayalinin çekirdeğinde ise Führer Müzesi adıyla kurulmuş, halıların, heykellerin, resimlerin, Hitler için değerli olabilecek her türlü ürünün, dünyanın en iyi sanat eserlerinin sergilendiği bir müze oluşturmak vardı. Hitler’in sağ kolu Reichsmarschall Hermann Göring sanat eserlerinin toplanmasıyla görevli olan askerdi. Ele geçirdiği bütün eserleri çalarken önemli bir kısmını da kendisi için ayırıyordu.

monument2

Filmin oyuncu kadrosu göz kamaştırıcı ve hemen herkes rolüne oturmuş. Genel kurgu ve senaryo gidişatı gereği ilk yarı biraz sıkıcı ilerliyor. Ama ikinci yarı çok güzel ilerliyor. Her şeyden önce üniformaları görüp bol patlamalı bir aksiyon bombasına gideceğinizi düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Elbette sahnede bu kadar silah ve üniforma görünürken bir kaç tanesi patlıyor. Fakat genel olarak bu bir soygun filmi aslen. Çalınanların büyüklüğü ve değeri dudak uçuklatacak cinsten. 6 milyon eser! 1000 yıllık Avrupa sanat tarihinin yükte hafif pahada ağır tüm eserleri neredeyse! Gerçi epey ağır heykellerde var arada… Rembrantlar,  Rodinler, Picassolar, Michelangelolar, Dürerler ve daha neler neler…

Dünya sanat mirasının neredeyse tamamen yok olmaktan nasıl kıl payı kurtulduğunu ama ne yazık ki bir kısmının da nasıl yok olduğunu görüp öğrenmek için, belgesel niteliğinde bir fırsat film. Kaçırmayın…

YouTube Preview Image